Kolekcja Polaroida – legenda na sprzedaż

Chuck Close, 9-częściowy autoportret, wartość szacowana 60 tyś. dolarów

Znacie album „Polaroid Book” ? Zawiera 254 fotografie natychmiastowe 203 artystów … fotografie wyselekcjonowane z legendarnej Polaroid Collection. No właśnie – ale nie o albumie chciałem dzisiaj napisać tylko o wspomnianej Kolekcji :) Kolekcji, która przez dziesięciolecia była tworzona przez fotografów z całego świata. Kolekcji, na którą składało się ponad 24 tysiące fotografii i około 2 tysiące nazwisk. Kolekcji, która jeszcze za życia stała się legendą … a wreszcie Kolekcji, której trzecia część zaginęła ostatnio w niewyjaśnionych okolicznościach i Kolekcji, która nie miała być nigdy rozdzielona i sprzedawana. Kolekcji – legendzie, której (jak ogłoszono na początku lutego) spora część skończy żywot na aukcji w nowojorskim domu aukcyjnym Sotheby’s, planowanej na 21-22 czerwca tego roku…

William Wegman, Avalanche, szacowana wartość 10 tyś. dolarów

Historia Kolekcji Polaroida rozpoczęła się w roku 1956, kiedy to Edwin Land genialny wynalazca i założyciel firmy Polaroid rozwijając ideę łączenia biznesu i sztuki zapoczątkował tzw. Library Collection. Idea początkowo była taka, żeby stworzyć zbiór najpiękniejszych zdjęć pochodzących od najlepszych fotografów tych czasów. Zadanie stworzenia tego zbioru dostał Ansel Adams, który był konsultantem firmy Polaroid i wieloletnim współpracownikiem Landa a prywatnie serdecznym jego przyjacielem. Adams wyposażony w skromny budżet rozpoczął od zakupu prac takich artystów jak Dorothea Lange, Imogen Cunningham, Edward Weston, Harry Callahan, and Margaret Bourke-White. Decyzją Landa do kolekcji zakupione zostały oczywiście również prace Ansela Adamsa, których przez te wszystkie lata budowania kolekcji w sumie zebrało się około 400.

Andy Warhol, Farrah Fawcett szacowana wartość 7 tyś, dolarów

Ponieważ zakup prac najlepszych fotografów wiązał się ze sporymi kosztami wymyślono, że lepszym rozwiązaniem będzie zaangażowanie artystów jako konsultantów firmy, którzy mieli by za zadanie eksperymentowanie z nowymi aparatami i filmami tworzonymi w laboratoriach Polaroid a następnie część artystycznych efektów ich pracy trafiałaby do kolekcji. W ten sposób na przełomie lat 50-tych i 60-tych konsultantami Polaroid Corporation zostali między innymi: Paul Caponigro, Marie Consindas, Philippe Halsman, Bert Stern, Arnold Newman, Nick Dean i Yousuf Karsh.

Kolejnym krokiem w rozwoju Kolekcji Polaroida był pomysł współpracowniczki Landa -  Meroe Marston Morse, która zaproponowała aby udostępniać filmy i aparaty Polaroid młodym, nieznanym ale dobrze rokującym fotografom oczywiście w zamian za możliwość zatrzymania części prac wykonanych przez nich na tych materiałach. Kolekcja mogłaby wtedy na przełomie wielu (dziesiątek jak się okazało) lat systematycznie się rozrastać pokazując jednocześnie rozwój fotografii natychmiastowej oraz dokumentując zmiany kulturowe i społeczne w Stanach Zjednoczonych. Pomysł był świetny i spotkał się z olbrzymim zainteresowaniem młodych twórców. Stworzono system przyznawania „grantów”, który następnie przekształcił się w Program Wsparcia Artystów (Artist Support Program) towarzyszący fotografom praktycznie do ostatnich lat przed bankructwem firmy.

The Polaroid Book - selection from the polaroid collections of photography (Taschen 2005)

W drugim wydaniu „The Polaroid Book – selection from the polaroid collections of photography” z roku 2005 (które posiadam) Barbara Hitchcock Dyrektor fundacji „The Polaroid Collections” pisze, że dzięki wizjonerskim pomysłom Landa i Adamsa możemy się dzisiaj cieszyć i podziwiać około 23 000 zdjęć autorstwa prawie 2 000 fotografów … Legendarna Kolekcja Polaroida w której oprócz wymienionych już wcześniej wielkich nazwisk, znajdują się również zdjęcia z wielu lat takich artystów jak: Helmut Newton, Robert Mapplethorpe, Andy Warhol, Jeanloup Sieff, William Wegman, Chuck Close, Elsa Dorfman i wielu, wielu innych. Legenda, która wydarzyła się na prawdę i daje wspaniałe świadectwo współpracy biznesu i sztuki. Pokazująca różnorodne podejście do sztuki na przestrzeni dziesiątek lat, w obrębie różnych kultur i narodów na całej ziemi a wszystko to w kontekście rozwoju wspaniałej i wizjonerskiej myśli technicznej Edwina Landa.

David Levinthal, Untitled (Wild West Series), szacowana wartość 7 tyś. dolarów

I tu niestety wchodzimy w lata 90-te XX-go wieku i w XXI wiek… nastała era komputerów, cyfrografii, mediów elektronicznych i internetu. „Napompowane i wyspekulowane” sztucznie przez megabankierów i rozbuchany konsumpcjonizm, systemy gospodarcze zaczęły pękać. Masowy odbiorca wybrał fotografię cyfrową (do której powstania w sumie i o zgrozo przyczyniło się wiele z ponad 500 patentów Edwina Landa) a Polaroid Corporation zaczęło mieć poważne problemy finansowe, które spowodowały już dwukrotne ogłoszenie bankructwa firmy (w roku 2001 i ostatnio w 2008) i kolejne zmiany właścicieli firmy. Jednym z właścicieli marki Polaroid została firma Petters Group Worldwide zarządzana przez Toma Pettersa. I wtedy to też stała się rzecz przedziwna … jak twierdzi krytyk fotograficzny Allan Douglas Colleman na swoim blogu – z Kolekcji Polaroida w niewyjaśnionych okolicznościach znikło (!) od 6 do 8 tysięcy prac. Wzięły i wyparowały – czeski film – nikt nic nie wie. Colleman o świadome „wyprowadzenie” jednej trzeciej kolekcji podejrzewa Toma Pettersa…  człowieka, którego decyzje doprowadziły do drugiego bankructwa firmy oraz do całkowitego zaprzestania produkcji filmów natychmiastowych marki Polaroid w 2008 roku.

Ansel Adams, Portrait of Edwin Land, szacowana wartość 7 tyś. dolarów

Nowi właściciele Polaroida (od 2009) – firma Patriarch Partners LLC, starają się wyciągnąć firmę z długów i jedną z decyzji jaką niestety podjęli jest sprzedaż części (1200 prac) z pozostałego zbioru ok. 16 tysięcy zdjęć. Zdjęcia pójdą już w czerwcu (21-22.06.2010) pod bezlitosny młotek w Sotheby’s. Na sześć dni przed aukcją Sotheby’s planuje wystawić na widok publiczny wszystkie licytowane prace w postaci wystawy fotograficznej w swojej nowojorskiej siedzibie. Dom aukcyjny szacuje że licytacje przyniosą nawet do 11,5 miliona dolarów ze sprzedaży.

Pomijając kwestie wcześniejszego tajemniczego zniknięcia 1/3 zbioru oznacza to tylko tyle, że wspaniała Kolekcja Polaroida zaczyna być świadomie rozprzedawana i zapewne w niedługim czasie pozostanie po niej zaledwie wspomnienie. Smutny to początek końca… a szczególnie w kontekście jej znaczenia dla światowego dziedzictwa fotografii. Planowana sprzedaż wzbudza wiele kontrowersji i głosów sprzeciwu w całym środowisku fotograficznym na świecie. Wielu autorów, których fotograficzne dokonania znajdują się w Kolekcji Polaroida wypowiada się bardzo negatywnie na temat decyzji o sprzedaży i tego co stanie się z ich pracami. Pracami, które oddali w dobrej wierze budując unikalny zbiór artystycznych dokonań fotografii natychmiastowej z obietnicą, że nigdy nie zostanie sprzedany. Chuck Close powiedział: „W całej historii fotografii nie było nic podobnego [podobnej kolekcji]. Sprzedawanie jej to przestępstwo„.

Żródła
- The Polaroid Book – selection from the polaroid collections of photography (Taschen 2005)
- Polaroid Corporation w Wikipedia
- Allan Douglas Colleman – krytyk fotograficzny – blog
- Photography News
- Bloomebrg.com

Share on Facebook